w sprawie projektu rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie
w sprawie przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego oraz postępowania uzupełniającego do publicznych przedszkoli, szkół, placówek i centrów
Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność”, po zapoznaniu się z projektem rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 14 maja 2026 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego oraz postępowania uzupełniającego do publicznych przedszkoli, szkół, placówek i centrów, przedstawia poniższą opinię.
Projektowana zmiana polega na dostosowaniu § 10 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 3 kwietnia 2025 r. do zmian ustawowych przewidujących możliwość tworzenia szkoły podstawowej dwujęzycznej. W konsekwencji rozszerza się zakres zadań komisji rekrutacyjnej o zapewnienie warunków umożliwiających przeprowadzenie sprawdzianu predyspozycji językowych w postępowaniu rekrutacyjnym do klasy VII szkoły podstawowej dwujęzycznej, a nie jedynie do oddziału dwujęzycznego.
Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” przyjmuje do wiadomości dostosowawczy charakter projektowanej zmiany. Sama potrzeba ujednolicenia przepisów wykonawczych z regulacją ustawową dotyczącą rekrutacji do szkoły podstawowej dwujęzycznej jest zrozumiała. W tym zakresie projekt co do zasady mieści się w materii rozporządzenia dotyczącego przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego oraz postępowania uzupełniającego. Jednocześnie Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” wskazuje, że nawet wąska i dostosowawcza zmiana może wywoływać skutki organizacyjne dla szkół, dyrektorów oraz nauczycieli uczestniczących w pracach komisji rekrutacyjnych. Sprawdzian predyspozycji językowych wymaga przygotowania organizacyjnego, zapewnienia odpowiednich warunków lokalowych, kadrowych i proceduralnych oraz jednoznacznego określenia odpowiedzialności komisji rekrutacyjnej.
W ocenie Krajowego Sekretariatu Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” projekt powinien zostać uzupełniony w uzasadnieniu o wyraźne wskazanie, w jaki sposób szkoły mają zapewnić jednolite, przejrzyste i porównywalne warunki przeprowadzania sprawdzianu predyspozycji językowych w postępowaniu rekrutacyjnym do klasy VII szkoły podstawowej dwujęzycznej. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której nowy typ szkoły podstawowej dwujęzycznej będzie tworzony od roku szkolnego 2026/2027, a rozporządzenie ma wejść w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” zwraca uwagę, że skrócone vacatio legis, choć uzasadniane przez projektodawcę koniecznością dostosowania przepisów do rekrutacji na rok szkolny 2026/2027, powinno być stosowane z dużą ostrożnością. Szkoły i organy prowadzące muszą mieć realny czas na przygotowanie procedur, poinformowanie kandydatów i rodziców, powołanie komisji oraz zapewnienie organizacyjnych warunków sprawdzianu. Zbyt późne wejście w życie przepisów może powodować chaos informacyjny i obciążać dyrektorów oraz nauczycieli dodatkowymi obowiązkami w krótkim czasie.
Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” krytycznie ocenia również założenie zawarte w Ocenie Skutków Regulacji, zgodnie z którym projekt nie będzie miał wpływu na sektor finansów publicznych, budżety jednostek samorządu terytorialnego, rynek pracy ani obciążenia regulacyjne. Chociaż projekt jest formalnie niewielki, to jego praktyczne wykonanie wiąże się z pracą komisji rekrutacyjnych, przygotowaniem sprawdzianu, organizacją sal, obsługą dokumentacji, informowaniem kandydatów i rodziców oraz zapewnieniem odpowiednich warunków przeprowadzania sprawdzianu predyspozycji językowych. Nie są to czynności neutralne organizacyjnie.
Sekretariat wskazuje, że OSR powinna przynajmniej opisowo odnotować skutki organizacyjne dla szkół i dyrektorów, nawet jeżeli projektodawca nie przewiduje bezpośrednich skutków finansowych dla budżetu państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Pomijanie tych skutków prowadzi do zaniżania realnych obciążeń szkół i pracowników oświaty.
Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” wnosi także o zapewnienie, aby sprawdzian predyspozycji językowych był przeprowadzany według jasnych, przejrzystych i dostępnych zasad, znanych kandydatom i ich rodzicom z odpowiednim wyprzedzeniem. Zasady te powinny gwarantować równe traktowanie kandydatów, porównywalność kryteriów oraz możliwość rzetelnego udokumentowania przebiegu postępowania rekrutacyjnego.
Szczególne znaczenie ma także zapewnienie dostępności procedury dla uczniów ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym uczniów z niepełnosprawnościami, opiniami i orzeczeniami. Wprowadzenie sprawdzianu predyspozycji językowych do rekrutacji do klasy VII szkoły podstawowej dwujęzycznej nie może prowadzić do faktycznego ograniczenia równego dostępu do edukacji uczniom wymagającym dostosowania warunków sprawdzianu.
Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” wnosi o:
- uzupełnienie uzasadnienia projektu o opis praktycznych skutków organizacyjnych dla szkół, dyrektorów i komisji rekrutacyjnych;
- wskazanie potrzeby zapewnienia szkołom odpowiedniego czasu i warunków do przygotowania sprawdzianu predyspozycji językowych;
- zapewnienie, aby zasady sprawdzianu były podawane kandydatom i rodzicom z odpowiednim wyprzedzeniem;
- zagwarantowanie równego traktowania kandydatów i przejrzystości procedury;
- uwzględnienie potrzeb uczniów z niepełnosprawnościami, opiniami i orzeczeniami w organizacji sprawdzianu;
- uzupełnienie OSR o skutki organizacyjne projektowanej zmiany dla szkół i pracowników oświaty;
- rozważenie monitorowania wdrożenia przepisów w pierwszym roku funkcjonowania szkoły podstawowej dwujęzycznej.
Podsumowując, Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” nie kwestionuje co do zasady potrzeby dostosowania przepisów wykonawczych do zmian ustawowych dotyczących szkoły podstawowej dwujęzycznej. Jednocześnie Krajowy Sekretariat wskazuje, że projekt wymaga uzupełnienia uzasadnienia i OSR o rzeczywiste skutki organizacyjne dla szkół, dyrektorów, nauczycieli oraz kandydatów.
Projekt może zostać zaakceptowany wyłącznie przy założeniu, że jego wdrożenie nie będzie oznaczało przerzucenia dodatkowych obowiązków organizacyjnych na szkoły i nauczycieli bez odpowiedniego przygotowania, jasnych procedur oraz wsparcia ze strony organów prowadzących.
W imieniu Prezydium KSNiO NSZZ „Solidarność”
Zastępca Przewodniczącego KSNiO NSZZ „Solidarność”
Krzysztof Wojciechowski
