Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” przedstawia negatywną opinię do projektu rozporządzenia Ministra Edukacji w sprawie minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy.
Po analizie przedłożonych propozycji należy stwierdzić, że projekt ma charakter doraźnej korekty tabeli stawek minimalnych i nie stanowi rozwiązania systemowego w zakresie wynagradzania nauczycieli ani realnej odpowiedzi na narastający kryzys płacowy w oświacie.
Projektowana regulacja nie realizuje kluczowych postulatów płacowych strony społecznej oraz nie rekompensuje w wystarczającym stopniu spadku realnej wartości wynagrodzeń nauczycieli z ostatnich lat, spowodowanego inflacją oraz wzrostem kosztów życia. Zaproponowane stawki nie odzwierciedlają rosnących wymagań zawodowych, odpowiedzialności prawnej i społecznej nauczycieli ani zwiększonych obciążeń organizacyjnych, wychowawczych i dokumentacyjnych. Projekt nie realizuje zapowiedzi istotnego wzmocnienia pozycji nauczycieli, a jedynie utrzymuje dotychczasowy, niewydolny mechanizm oparty na kwocie bazowej.
Proponowany wzrost minimalnych stawek zasadniczych o około 3% należy uznać za podwyżkę o charakterze pozornym, która w praktyce nie poprawia sytuacji materialnej nauczycieli. Wzrost wynagrodzeń nie rekompensuje skutków inflacji z ostatnich lat, ani utraty realnej siły nabywczej płac nauczycieli. Podwyżki rzędu około 151–186 zł brutto miesięcznie są społecznie i ekonomicznie nieadekwatne do odpowiedzialności zawodowej nauczycieli oraz poziomu wymaganych kwalifikacji. Regulacja utrwala niski prestiż finansowy zawodu nauczyciela, szczególnie w porównaniu z innymi zawodami wymagającymi wykształcenia wyższego.
Zgodnie z projektem rozporządzenia minimalne stawki wynagrodzenia zasadniczego od 2026 r. mają wynosić 5308 zł dla nauczyciela początkującego, 5469 zł dla nauczyciela mianowanego oraz 6397 zł dla nauczyciela dyplomowanego. Wzrost w stosunku do roku poprzedniego wynosi odpowiednio około 155 zł, 159 zł i 186 zł brutto miesięcznie. Jednocześnie minimalne wynagrodzenie za pracę ma wzrosnąć z 4666 zł brutto do 4806 zł brutto, czyli o 140 zł. Oznacza to, że nominalna różnica pomiędzy podwyżką dla nauczyciela początkującego, a wzrostem płacy minimalnej wynosi zaledwie około 15 zł miesięcznie, dla nauczyciela mianowanego około 19 zł, a dla nauczyciela dyplomowanego około 46 zł. Skala wzrostu stawek nauczycielskich jest więc zbliżona nie tylko procentowo, ale niemal również kwotowo do wzrostu ustawowej płacy minimalnej.
Po podwyżkach różnica między minimalną stawką wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela początkującego, a minimalnym wynagrodzeniem za pracę wynosi około 502 zł brutto. Oznacza to, że wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela posiadającego wyższe wykształcenie i przygotowanie pedagogiczne pozostaje jedynie nieznacznie wyższe od ustawowego minimum płacowego w gospodarce.
Na tle tych danych niepokojąca jest także relacja do wynagrodzeń pracowników administracji i obsługi szkół. Pracownicy ci otrzymują dodatek za wieloletnią pracę sięgający do 20% wynagrodzenia zasadniczego. Przy płacy minimalnej 4806 zł brutto oraz maksymalnym dodatku stażowym daje to łączne wynagrodzenie około 5767 zł brutto. Oznacza to, że wynagrodzenie nauczyciela początkującego może być zbliżone do wynagrodzenia pracownika niepedagogicznego z wieloletnim stażem, mimo zasadniczo odmiennych wymagań kwalifikacyjnych, odpowiedzialności dydaktycznej i wychowawczej oraz ustawowej roli nauczyciela w systemie oświaty.
Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” podkreśla, że projekt w obecnym kształcie pozostaje w sprzeczności z podstawowymi standardami prawa pracy dotyczącymi godziwego wynagrodzenia. Zgodnie z art. 13 Kodeksu pracy pracownik ma prawo do godziwego wynagrodzenia za pracę. Z kolei art. 78 § 1 Kodeksu pracy stanowi, że wynagrodzenie powinno być ustalone tak, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy, kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy. Skala proponowanych podwyżek nie spełnia tych kryteriów w odniesieniu do zawodu nauczyciela, który należy do zawodów o wysokich wymaganiach kwalifikacyjnych i szczególnej odpowiedzialności społecznej.
Projekt należy także ocenić w świetle norm konstytucyjnych. Zgodnie z art. 24 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej, a państwo sprawuje nadzór nad warunkami jej wykonywania. Ochrona ta obejmuje również ekonomiczny wymiar pracy, w tym poziom wynagrodzeń w sektorze publicznym. Art. 2 Konstytucji ustanawiający zasadę demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej nakłada na ustawodawcę
i władzę wykonawczą obowiązek kształtowania polityki wynagrodzeń w sposób sprawiedliwy i proporcjonalny. Utrwalanie niskiego poziomu płac w zawodzie o kluczowym znaczeniu dla interesu publicznego pozostaje w sprzeczności z tą zasadą.
Projekt nie zawiera jakiejkolwiek długofalowej wizji wzrostu wynagrodzeń ani mechanizmu automatycznej waloryzacji powiązanej z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce. Nie odnosi się do problemu odpływu nauczycieli z zawodu, co pozostaje w sprzeczności z rzeczywistą sytuacją kadrową szkół i placówek.
Deklarowany w ocenie skutków regulacji brak dodatkowych skutków finansowych dla jednostek samorządu terytorialnego należy ocenić krytycznie, ponieważ w praktyce oznacza to dalsze przerzucanie odpowiedzialności organizacyjnej i finansowej na samorządy. Utrzymywanie konstrukcji tzw. wynagrodzeń średnich zamiast wzmacniania stawek zasadniczych pogłębia chaos interpretacyjny i konflikty na poziomie lokalnym.
Projekt nie tworzy realnej zachęty do podejmowania pracy w oświacie przez absolwentów uczelni i ma charakter czysto techniczny oraz księgowy, a nie prorozwojowy. Nie stanowi realnej odpowiedzi na kryzys kadrowy w oświacie.
Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” stoi na stanowisku, że system wynagradzania nauczycieli wymaga rozwiązań stabilnych, przewidywalnych i opartych na przejrzystych mechanizmach ekonomicznych, w szczególności ustawowego powiązania wynagrodzeń z przeciętną płacą w sektorze przedsiębiorstw oraz wprowadzenia automatycznej waloryzacji. W związku z powyższym Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” domaga się:
- wprowadzenia w 2026 r. podwyżki wynagrodzeń zasadniczych nauczycieli
w wysokości co najmniej 10% ponad poziom wynikający z projektu rozporządzenia, - dodatkowej pełnej waloryzacji o wskaźnik inflacji rocznej, tak aby zapewnić realny wzrost wynagrodzeń,
- wyrównania podwyżek z mocą od dnia 1 stycznia 2026 r.,
- zapewnienia pełnego finansowania skutków regulacji z budżetu państwa.
Krajowy Sekretariat deklaruje gotowość do udziału w pracach nad systemową reformą modelu wynagradzania nauczycieli zgodnie z ideą i zasadami prowadzenia rzeczywistego dialogu społecznego.
W imieniu KSNiO NSZZ „Solidarność”
Zastępca Przewodniczącego KSNiO NSZZ „Solidarność”
Krzysztof Wojciechowski
Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis